على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2732

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قيعون ( qay'un ) ا . ع . نام گياهى . قيف ( qif ) ا . پ . خوهن و قمع و به تو و تگاب . قيفال ( qif l ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - رگى در بازو كه آن را مخصوص بسر و روى مىدانستند و سرا روى نيز گويند . قيفط ( qayfat ) ص . ع . رجل قيفط : مرد بسيار جماع . قيفل ( qifal ) ا . ع . قيفال . قيق ( qiq ) آواز ماكيان چون خروس را براى برجستن بر روى خود بخواند . قيق ( qiq ) ا . ع . گول و احمق شتابكار . و كوه گرداگرد زمين و محيط به دنيا . و مرد بلند ناهنجار و نيك دراز . قيق ( qiyaq ) ع . ج . قيقاءة ( qiq 'at ) . قيقاء ( qayq ' ) م . ع . قوقى قيقاء و قوقاء : بانگ كرد . قيقاء ( qayq ' ) و ( qiq ' ) ا . ع . زمين سنگستان درشت ناهموار . و صراحى لوله‌دار . و سپيدهء تخم مرغ و يا پوست تنكى كه آن را احاطه كرده . و غلاف شكوفهء خرما كه گاه در آن چيزى مىآشامند . قيقاءة ( qiq 'at ) ا . ع . زمين درشت . ج : قواقى و قياقى و قيق ( qiyaq ) . و يك نوع آوندى كه در آن آب مىنوشند . قيقاب ( qayq b ) ا . ع . صدفى كه بدان پارچه‌ها را مهره كشيده جلا مىدهند . قيقاة ( qiq t ) ا . ع . يك نوع آوندى كه در آن آب مىنوشند . قيقاج ( qeyq j ) و قيقاچ ( qeyq c ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - كج و خم . و تير خميده . قيقب ( qayqab ) ا . ع . دهنهء لگام و زين . و يك قسم چوبى كه از آن زين مىسازند . و دوالى كه هر دو كوهة زين را بدان بندند . قيقبان ( qayqab n ) ا . ع . زين . و چوبى كه از آن زين مىسازند . قيقة ( qiqat ) ا . ع . پوست تنك اندرون تخم مرغ كه در زير پوست بيرونى واقع شده . قيقم ( qayqam ) ص . ع . رجل قيقم : مرد گلو گشاد . قيقهن ( qayqahan ) ا . پ . نام صمغى بدمزه و يا سندروس . قئقئ ( qe'qi ' ) و قيقئ ( qiqi ' ) ا . ع . سپيدهء تخم مرغ و يا پوست تنك چسبيدهء بسپيده . قيل ( qayl ) ا . ع . شيرى كه در نيم روز نوشند . و نوشيدن در نيم روز هر چيزى را . و ماده شترى كه در نيم روز دوشند . و نيم روز خوابنده . و نيز پادشاه يمن را قيل گويند . ج : اقوال و اقيال . و نام مردى از قوم عاد . و نيز قيل : ج : قائل و يا به اين معنى اسم جمع است . قيل ( qayl ) م . ع . قال قيلا و قائلة و قيلولة و مقالا و مقيلا ( از باب ضرب ) : نيمروز ان خفت . و قال قيلا : در نيم روز شير خورد . و قاله قيلا : دور كرد لغزش آن را . و قلت البيع قيلا : برانداختم بيع را . قيل ( qayl ) و ( qil ) ا . ع . خصيهء مبتلا بفتق و خصيهء آماسيده . قيل ( qil ) م . ع . قال قولا و قيلا . مر . قول ( qavl ) . قيل ( qil ) ا . ع . گفتگو . و گفتار . مر . قال . قيل ( qil ) ا . پ . قير . و نام بيابانى وسيع . قيل ( qoyyal ) ع . ج . قائل . قيلان ( qil n ) ع . ج . قال . قيلة ( qaylat ) ا . ع . ماده شترى كه در نيمروز دوشند . و نيز ملكهء يمن را قيلة نامند . قيلع ( qayla ' ) ا . ع . زن بزرگ پاى بزرگ بالا . قيلقى ( qaylaqi ) ا . پ . بيخى كه آن را چوبك اشنان نيز گويند . قيلموس ( qaylamus ) ا . پ . هوشيارى و زيركى . قيلوط ( qaylut ) ا . پ . گندناى شامى . قيل و قال ( qil - o - q l ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گفتگو و گفت و شنيد . و منازعه و مباحثه و گپ . و قيل و قال كردن : مباحثه و منازعه كردن . و گفتگو نمودن . قيلولة ( qaylulat ) ا . ع . خواب در نيمروز . قيلولة ( qaylulat ) م . ع . قال قيلا و قيلولة . مر . قيل ( qayl ) . قيلوله ( qaylule ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خواب چاشتگاه . و خواب قبل از ظهر . قيم ( qiyam ) ع . ج . قامة . و ج . قيمة ( qimat ) . قيم ( qayyem ) ص . ع . راست و درست و معتدل . و برپا دارنده . قيم ( qayyem ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برپا دارندهء كارى . و حافظ و نگهبان و حامى . و پادشاه . و رئيس . قيم ( qoyyam ) ع . ج . قائم . قيماغ ( qaym q ) و قيماق ( qaym q ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - سرشير . قيمة ( qimat ) ا . ع . ارز هر چيزى . ج : قيم ( qiyam ) . و قيمة الانسان : قد و بالاى انسان . و قولهم : ما له قيمة : يعنى نيست او را ارزشى ، در حق شخصى گويند كه بر چيزى نپايد و به چيزى نيرزد . قيمة ( qiy mat ) ا . ع . يوم القيمة : روز رستخيز . قيمة ( qayyemat ) ص . ع . مؤنث قيم : راست و معتدل . و القيمة : دين حنيف و دين راست . قوله تعالى : وَ ذلِكَ دِينُ